نگذارید فکرم را بدزدند

هرچند که کشور ما در مبارزه با نقض قوانین کپی رایت در مراحل پیشرفته‌ای نیست، ولی در کشورهای پیشگام در این زمینه هم حفظ مالکیت معنوی پیچیدگی‌های زیادی دارد. به عنوان مثال همین حالا ایجاد و اجرای قوانین در زمینه حفظ مالکیت معنوی در حوزه اینترنت با کش و قوس‌های فراوانی همراه است. در این مسیر تجربیات آنها در حفظ مالکیت معنوی و روش های به کار گرفته شده به وسیله آنها و سود و زیان‌هایشان بسیار به کار ما می‌آید.

به عنوان مثال در کشور امریکا با وجود سختگیری‌های زیاد، کپی غیرمجاز کتاب ها در سایت‌های اینترنتی از معضلات حقوق مالکیت فکری است و در این زمینه شکایات زیادی به نظام قضایی می شود. امریکایی‌ها به محض مواجه شدن با این موضوع سایتی که بدون اجازه آثار نویسنده را کپی می‌کند را فیلتر می کنند. هر چند که باید انتظار داشت که با فیلتر شدن یک سایت، سایت‌های دیگری جای آنها را می‌گیرند. اما با وجود قوانین و ضمانت اجرایی برای آنها نویسندگان می دانند که می توانند از کسانی که آثار آنها را بدون اجازه یا پرداخت حق کپی رایت منتشر می کنند، شکایت کنند و مسببان این قبیل سرقت ها با مجازات مواجه می‌شوند. طبیعی است که در مورد کتاب‌هایی نظیر هری پاتر که مورد توجه عامه مردم قرار می گیرند، احتمال بیشتری دارد که قوانین مربوط به حفظ حقوق مالکیت معنوی نقض شود.

همراه کردن جریمه نقدی با فیلتر کردن سایت های متخلف از جمله بحث هایی است که مدتی است فرانسوی‌های مخالف و موافق را به بحث و جدل واداشته است. علت جدی بودن بحث‌ها این است که در سال‌های اخیر کپی‌های غیر مجاز بیش از یک و نیم میلیارد دلار به اقتصاد فرانسه خسارت زده است.

در انگلیس قطع خدمت‌رسانی به کاربرانی که محتواهایی را بدون پرداخت کپی رایت به اشتراک می‌گذارند با مقاومت شرکت‌های سرویس دهنده اینترنت مواجه شده. چرا که آنها می ترسند تعداد مشترکانشان کاهش یابد. ولی کپی کردن فیلم از طریق اینترنت به یک رفتار رایج در انگلیس تبدیل شده که صدای معترضان و به دنبال آن واکنش دولت را به همراه آورده است. این در حالی است که دولت سوئد این قوانین را با وجود کاهش ترافیک شبکه و اعتراض شرکت های ارایه کننده خدمات اینترنتی به اجرا درآورده.

آمار سرقت ها و کپی‌های غیر قانونی در آسیا و نیز منطقه خاورمیانه حتی رقم به مراتب بیشتری را نشان می‌دهد. تا حدی که در این کشورها کپی‌های غیر قانونی از روی نرم افزارها ضرر بسیار بیشتری را نسبت به کشورهای پیشرفته به خرده فروش‌ها وارد کرده است. هم اینک براساس قوانین کشور امارات پلیس می تواند به مراکز استفاده کننده از نرم افزارهای غیرقانونی حمله و رایانه آنها را ضبط کند. در سال‌های اخیر در کشور ما هم اعتراضات به نقض حقوق مالکیت معنوی با اعتراضات و واکنش‌هایی از جانب مسئولان همراه بوده است. بیشترین موارد اعتراض مربوط به کپی های غیرمجاز از روی فیلم ها بوده و مدتی است که دامنه اعتراضات بخش موسیقی را هم دربرگرفته است. شکسته شدن قفل نرم افزارها هم زیان زیادی به شرکت‌های تولید کننده وارد کرده و با وجود متخصصان زیاد و باهوش در این زمینه، این صنعت از رشد مورد نظر برخوردار نبوده است. کپی‌برداری سایت‌ها از روی مطالب یکدیگر نیز به معضلی در سطح اینترنت تبدیل شده و روند تولید مطالب مفید و علمی را کند کرده است.

طبیعی است که وجود ضمانت اجرایی برای قوانینی که برای حفاظت از حقوق مالکیت معنوی تصویب می شود و داشتن سرعت عمل در برخورد با این جرایم و افزایش فرهنگ عمومی می تواند به حفظ حقوق مالکیت معنوی کمک زیاد کند.

در کنار نیازی که به تدوین و تصحیح و کارآمد کردن دائمی قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی احساس می شود، لازم است در عرف هم کپی برداری های غیرمجاز زشت تلقی شود. به عنوان مثال اگر کسانی که از روی نرم افزارها کپی می کنند احساس نکنند که این کار رفتاری مذموم است و یا مزایای خرید نرم افزارهای اصل بر آنها روشن نشود و در کنار آن با متخلفان به طور جدی برخورد نشود، نمی توان امیدوار بود که مشکل کپی‌های غیر مجاز تنها با تدوین قانون حل شود و یا بحث چنان جدی گرفته شود که نیاز به قوانین تکمیلی تر احساس شود.

سعید امراللهی کارشناس رایانه می گوید: «هم از نظر قانون و هم از نظر مردم لازم است که نرم افزار یا هر تولید رایانه ای دیگری جزو اموال افراد درنظر گرفته شود و سرقت از آنها دزدی از اموال افراد تلقی شود. همچنین لازم است که به تدریج ترس ما از هزینه کردن برای نرم افزارهای اصل در بازارهای جهانی بریزد. وگرنه وقتی مردم کپی کردن از نرم افزارهای خارجی را بد ندانند، طبیعی است که هنگام کپی کردن نرم افزارهای ساخت داخل هم آن را کاری قبیح نمی دانند». حتی برخی از شرکت های موفق به این نتیجه رسیده اند که به نفع آنها است که با قیمت های گران اصل یک نرم افزار را از بازارهای جهانی تهیه کنند.

مدیر یکی از این قبیل شرکت‌ها می‌گوید:«در ابتدا به نظر می رسد که قیمت این نرم افزارها بار زیادی برای شرکت است. ولی به ما ثابت شده که چنین نیست. چرا که ما با استفاده از این نرم افزارها با مشکلی مواجه نمی شویم، در صورت خرابی از خدمات آنها هم استفاده می‌کنیم و در نتیجه کارمان را به موقع تحویل می دهیم. چیزی که در دنیای کسب و کار امروز اهمیت زیادی دارد. در حالی که با بسیاری از شرکت ها برخورد کرده ایم که چون از نرم افزارهای اصل استفاده نکرده اند، سیستم‌های آنها دچار مشکل و کارشان با تأخیر همراه شده و این اتفاق ممکن است چند بار هم برایشان رخ داده باشد که هزینه زیادی را به خاطر اتلاف وقت و تعمیرات احتمالی به آنها تحمیل کرده است».

در واقع تجربه کشوری نظیر هند ثابت می کند که احترام به حقوق مالکیت معنوی آن چنان هم که ما گمان می‌کنیم به ضررمان نیست. قطعاً مردم هند یا همه شرکت‌های هندی ثروتمندتر از مردم یا شرکت های ما نیستند ولی با احترام به قوانین حفظ حقوق مالکیت معنوی خود را شرکای قابل اعتمادی در سطح جهانی نشان داده‌اند. آنها سرمایه‌گذاری‌های زیادی در این زمینه جذب کرده اند و اینک به یکی از برجسته ترین قدرت ها در زمینه تولید نرم افزار تبدیل شده اند.

در دنیای نشر هم وضع به همین منوال است بسیاری از انتشاراتی ها احساس می کنند که با اجرای قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی در زمینه نشر صدمه می بینند. چراکه ناچارند پول زیادی را برای حق مالکیت بپردازند. اما انتشاراتی‌هایی هم هستند که چنین کاری را آغاز کرده اند و با رعایت حقوق مالکیت معنوی وارد بده بستان در عرصه بین‌المللی شده اند. آنها از رهگذر این بده بستان‌ها توانسته اند برخی از آثارشان را هم به انتشاراتی های خارجی بفروشند. رعایت قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی شاید سرانجام به وضع نابسامان در زمینه وجود ترجمه‌های متعدد، با اسامی مختلف از یک اثر خاتمه دهد.

عرصه دیگری نیز که به خاطر رعایت نکردن حقوق مالکیت معنوی رشد زیادی نکرده است حوزه اینترنت است. ما در بسیاری از کشورها شاهدیم که در سایت‌های اینترنتی انبوهی از مطالب تولیدی وجود دارد. طبیعی است که تولید مطالب در عرصه اینترنت به پیشرفت علمی و سریع تر شدن انجام کارهای علمی و تحقیقی کمک زیادی می کند. اما در سایت‌های فارسی زبان این عرصه رشد مورد انتظار را نداشته است. دلیلش این است که سایت‌ها و وبلاگ‌ها مطالب تولیدی یکدیگر را سرقت می‌کنند. بسیاری از این قبیل سایت ها با همین روش بازدیدهای بالای صد هزار نفر برای خود جور کرده‌اند و از سوی سایت های مختلف نام آنها به عنوان منبع مطلب ذکر می شود.

براى ناشران، ۱۰ روز نمایشگاه اردیبهشت ماه زمانى است که مى‌توانند به فروش کتاب‌هاى مانده در انبار امید داشته باشند و کتاب‌هاى جدیدشان را معرفى کنند. بسیارى از انتشاراتى‌ها سررسید چک‌هایشان را هم از ناحیه شرکت در نمایشگاه مى‌پردازند. در کنار انتشاراتی‌ها که چشم به راه بازدیدکنندگان از نمایشگاه کتاب هستند و در تب و تاب فروش کتاب به سر می‌برند، مطبوعات نیز گزارش‌ها و خبرهای بیشتری درباره کتاب منتشر می‌کنند. قبل از برگزاری نمایشگاه و در حین آن کارشناسان و مسئولان نیز بیش از پیش درباره سرانه کتابخوانی در جهان و ایران بحث می‌کنند و راهکار ارائه می‌دهند. این جو مردم را هم بیش از روزهای دیگر سال تحت تأثیر قرار می‌دهد. برخی روانه نمایشگاه می‌شوند که چند کتابی خریداری کنند و برخی نیز اندکی دچار عذاب وجدان می‌شوند که چرا وقت بیشتری را به خواندن کتاب اختصاص نمی‌دهند.

اگر این جو به انحای مختلف ادامه یابد می‌توانیم به گسترش کتابخوانی امید بیشتری داشته باشیم. لازم نیست که دائم در حال برگزاری نمایشگاه باشیم، بلکه کافی است که فکر کنیم برای گسترش فرهنگ کتابخوانی نیاز به ممارست هر روزه از سوی همه دستگاه‌ها داریم، چراکه فرهنگ یک شبه آموخته نمی‌شود. حتی کشورهایی که قرن‌ها است مطالعه کتاب در آنها جزو لاینفک زندگی است و فرهنگ نوشتاری به حدی در آنها قوی است که هر فرد عادی هم برای خود زندگینامه‌ای می‌نویسد، تشویق کتابخوانی را هر روز و هر روز انجام می‌دهند. بنابراین ما نیز به تلاشی بیشتر در این زمینه نیاز داریم.

اگر از ناشران بپرسید کدام دسته از کتاب‌ها خوانندگان بیشترى دارد، هریک عقیده‌اى دارند. براى مثال، ناشران کتاب‌هاى فلسفه و تاریخ معتقدند رمان‌هاى سطح پائین خوانندگان زیادى دارد. کسانى که کتاب‌هاى روانشناسى چاپ مى‌کنند، مى‌گویند کتاب‌هاى سیاسى مورد اقبال کتابخوان‌ها، بویژه دانشجویان است. همین نشان می‌دهد که در واقع، جز استثنائاتی در برخی از کتاب‌ها از جمله کتاب‌های مذهبی، به‌طور کلى میزان علاقه به مطالعه کتاب در مقایسه با کشورهای دیگر در کشور ما پائین است. این علاقه به کتابخوانی هم در کشورهایی که سرانه مطالعه کتاب در آنها نسبت به کشورهای دیگر بیشتر است یک‌شبه ایجاد نشده است.

مادری که کوچک ترین فرزندش در یک کشور اروپایی متولد شده می‌گوید: «با تولد فرزندم مددکاران بیمارستان سه کتاب به من دادند و آموزش دادند که چگونه این کتاب‌ها را برایش بخوانم. من در مدت سه‌ماه، هر روز براساس آموزش‌هایی که آنها به من داده بودند، این کتاب‌ها را برای بچه‌ام می‌خواندم. نتیجه خیلی جالب بود. چون بعد از سه ماه وقتی مددکاران به خانه آمدند، بچه‌ام به آزمون‌هایی که آنها از کتاب‌ها انجام می‌دادند، واکنش نشان داد. مددکاران بعد از این آزمون سه کتاب دیگر به من دادند».

این نمونه نشان می‌دهد که کمک به مادران و آموزش آنها در زمینه کتابخوانی برای کودکان و قرار دادن کتاب در دسترس آنها دست کم در مناطقی که کمتر به کتاب دسترسی دارند می‌تواند فرهنگ کتابخوانی را به میزان زیادی گسترش دهد. پس از آن هم می‌توان این روند را در مهد کودک‌ها، مدارس و دوره دانشگاه ادامه داد.

هانیه اسماعیلی کارشناس کتابداری می‌گوید: «در کشورهایی که درصد کتابخوان‌ها در آنها زیاد است کتابخوانی از بدو تولد آغاز می‌شود و این روند در مهدکودک‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها هم به‌طور جدی دنبال می‌شود. به‌عنوان مثال در این کشورها در دوره مدرسه دانش‌آموزان در کلاس ادبیات ناچارند چند کتاب از ادبیات قدیم و جدید انتخاب کنند و در طول سال آنها را مطالعه کنند. از هر دانش‌آموز هم به‌طور جداگانه از این کتاب‌ها امتحان گرفته می‌شود. در کلاس‌های درس هم کتاب داستان خوانده می‌شود و دانش‌آموزان به اتفاق معلمان این کتاب‌ها را در کلاس درس تحلیل می‌کنند. نکته جالب این است که دانش‌آموزان از همان ابتدا می‌آموزند که همه کتاب‌ها حتی کتاب‌های کلاسیک و مشهور کشورشان را دربست قبول نکنند و به آنها اجازه داده می‌شود که به این کتاب‌ها انتقاد وارد کنند. به این ترتیب هم کلاس‌های کتابخوانی از حالت خشک خارج می‌شود و هم کودکان و نوجوانان یاد می‌گیرند که ایده‌های جدیدی مطرح کنند و آینده کشورشان را با ایده‌های جدید بسازند. کتابخانه مدارس هم در این کشورها مجهزند. حتی در هر مراسم ویژه‌ای که در مدارس برگزار می‌شود به شیوه‌ای جذاب برای بچه‌ها کتاب خوانده می‌شود».

برای رفع کمبود کتابخانه‌های مدارس می‌توان همان گونه که جهاد مدرسه‌سازی به کمک آموزش و پرورش آمد، از خیرین خواست که در تأمین کتاب کتابخانه‌های مدارس بویژه در مناطق محروم هم بکوشند.

خوشبختانه هم اینک کتاب‌های جذاب زیادی برای کودکان و نوجوانان ما در بازار موجود است و به راحتی می‌توان کتابخانه‌های مدارس را با کتاب‌های متنوع و مفیدی تجهیز کرد و هم در کلاس‌های ادبیات با کمک آنها جلسات بحث درباره کتاب‌های کلاسیک و جدید را به راه انداخت. کودکان و نوجوانان نیز به کتاب‌های زیادی دسترسی دارند تا از میان آنها کتاب‌های متنوعی را برای مطالعه در طول سال انتخاب کنند.

درضمن ما عاداتی در قبال کتاب و کتابخوانی داشته‌ایم که می‌توانیم آنها را احیا کنیم. به‌عنوان مثال والدین مانند گذشته می‌توانند به هر مناسبتی بویژه تولد به فرزندانشان کتاب هدیه کنند. مدارس هم می‌توانند برای تشویق به دانش‌آموزان کتاب جایزه دهند.

رسانه‌ها می‌توانند نقش زیادی در زمینه اطلاع‌رسانی درباره کتاب و گسترش کتابخوانی ایفا کنند. اخیراً علاوه بر مطبوعات که معمولاً بخش‌هایی برای نقد و معرفی کتاب دارند، رادیو و تلویزیون هم کارهایی را در زمینه معرفی کتاب شروع کرده‌اند. ولی این برنامه‌ها هنوز جای کار زیادی دارد تا جذاب تر شود. بویژه آن که اگر قرار است کتابخوانی در میان عامه مردم گسترش یابد، لازم است که کتاب‌های جدیدی که امکان اقبال عموم مردم به آنها وجود دارد نیز در کنار کتاب‌های تخصصی معرفی شود. خوشبختانه در کشور ما هر چند که شمارگان کتاب‌ها کم است ولی هر ساله عناوین زیادی کتاب منتشر می‌شود که می‌توانند اقشار مختلف مخاطبان با سلیقه‌های مختلف را به خود جذب کنند. این کار می‌تواند شمارگان کتاب‌ها را هم بالا ببرد.

اسماعیل‌زاده می‌گوید: «اطلاع‌رسانی درباره کتاب‌های موجود در بازار یا کتاب‌های جدید، البته به شکل جذاب می‌تواند به والدین در انتخاب کتاب برای بچه‌ها کمک کند».

علاوه بر تأثیری که رسانه‌ها می‌توانند بر گسترش فرهنگ کتابخوانی در کودکان و نوجوانان به جا بگذارند، بقیه مخاطبان رسانه‌ها را هم با تبلیغات جذاب می‌توان به سوی کتابخوانی سوق داد.

این تصور اشتباهی است که مردم در کشورهایی که درصد کتابخوان‌ها در آنها زیاد است تنها با دیدن یک جلد کتاب در کتابفروشی‌ها و یا وجود عناصر جذاب و خلاق در کتاب به سوی آن هجوم می‌برند و یا گاهی صفی برای خرید آن کتاب ایجاد می‌شود، بلکه صنعت تبلیغات بسیار به کمک کتاب می‌آید. در این کشورها در برنامه‌های محبوب و پرطرفدار و در ساعت‌های پربیننده، کتاب‌های جالب و خواندنی به عموم مردم معرفی می‌شود و از نویسندگان این کتاب‌ها دعوت می‌شود تا در مصاحبه‌های جنجالی با مجریان محبوب تلویزیونی درباره کتابشان شرکت کنند. شاید یک راه حل دیگر برای گسترش کتابخوانی در کشور ما گسترش کتابخانه‌های دیجیتال باشد. در حالی که نوجوانان و جوانان ما اقبال خوبی به اینترنت نشان می‌دهند، می‌توان امیدوار بود که گسترش کتابخانه‌های دیجیتال هم بتوانند به کنجکاوی و علاقه آنها برای جست‌و‌جو در اینترنت پاسخ گویند و هم آنها را به کتابخوانی تشویق کنند.

مهندسی که از یکی از دانشگاه‌های اروپایی فارغ‌التحصیل شده تعریف می‌کند که در این دانشگاه با دانشجویی فرانسوی آشنا شد که بدون این که ایران را دیده باشد تاریخ ایران بویژه در دوره هخامنشی را از بر بود و به مطالعه در این زمینه هم ادامه می‌داد. او درباره کتاب‌های جدیدی که درباره تاریخ ایران می‌خواند صحبت می‌کرد و من از این که هیچ چیز درباره تاریخ کشورم نمی‌دانستم شرمنده می‌شدم و او را هم از بابت ناآگاهیم متعجب می‌کردم.

وقتی تک تک ما چیز زیادی از تاریخ و فرهنگ خودمان نمی‌دانیم طبیعی است که در صورتی که در شرایط دفاع از آن برآییم حرف زیادی برای گفتن نداریم. جز آن ما اگر اهل کتاب خواندن نباشیم ممکن است به تعداد زیاد تحصیلکرده دانشگاهی داشته باشیم ولی استراتژیست‌ها و تئوریسین‌های زیادی نخواهیم داشت. کارشناس جامعه‌شناسی‌ای که تنها درس‌های دانشگاهی‌اش را خوانده است نمی‌تواند برای مشکلات جامعه راه حل ارائه دهد. همچنین ما تنها در صورت داشتن کتابخوان‌های حرفه‌ای می‌توانیم برای آینده کشورمان استراتژیست‌های زیادی پرورش دهیم که حتی بتوانند جهان را هم از خود متأثر سازند. رسیدن به این مرحله هم صبر و تلاش هر روزه از سوی همه، از خانواده‌ها گرفته تا نهادهایی که به نوعی می‌توانند به تشویق کتابخوانی کمک کنند را می‌طلبد.

منبع: روزنامه ایران
  

راهنمای موزه که دختر جوانی است با دیدن زن انگلیسی به طرف او و همراهان ایرانی‌اش می‌آید. بعد درباره تمام زوایای موزه از زمان ساخت آن و دلیل شکل جالب معماریش تا سرگذشت پادشاهی که در قبر داخل موزه آرمیده، مجسمه‌ها و لباس‌های رزم داخل موزه و هر چیز دیگری که فکر می‌کند جالب است برای زن انگلیسی توضیح می‌دهد. یکی از همراهان زن انگلیسی هم مطالب را برای او ترجمه می‌کند. در حینی که راهنما توضیح می‌دهد، هر بازدید کننده دیگری که از او سؤالی می‌پرسد یا راهنمایی می‌خواهد جوابش را نمی‌دهد یا جواب سربالا می‌دهد. راهنما زن انگلیسی را حتی تا بیرون از محوطه موزه و کنار مغازه‌هایی که صنایع دستی می‌فروشند هم می‌برد. در آخر با وجود این که دو زن دیگر هم همراه زن انگلیسی هستند تنها با او دست می‌دهد و خیلی گرم از او خداحافظی می‌کند و بدون خداحافظی از بقیه به محل کارش برمی گردد! توضیحات او قریب به نیم ساعت طول می‌کشد و واقعاً زن انگلیسی را تحت تأثیر کارها و شخصیت مغرور پادشاهی قرار می‌دهد که تلاش زیادی کرده بود تا ایران را متحد کند و به عنوان کشوری قدرتمند در صحنه جهانی مطرح کند. اما رفتار او به عنوان یک ایرانی به هیچ وجه نمی‌توانست زن انگلیسی را تحت تأثیر قرار دهد. زن انگلیسی به خوبی متوجه می‌شد که راهنما او را با وجود این که تنها یک کارمند ساده در کشورش است، به انبوهی از هموطنانش که در بین آنها افراد فرهیخته زیادی وجود دارند ترجیح می‌دهد یا حتی اگر می‌خواسته تصویر مثبتی از ایران نشان دهد رفتارش به حدی همراه با افراط بوده که تبدیل به رفتاری زننده شده است.


این تنها نمونه‌ای از رفتارهای غیرمتعارفی است که ما در مواجهه با خارجی‌ها به ویژه غربی‌ها در پیش می‌گیریم. در واقع به نظر می‌رسد که رفتار ما در مواجهه با این افراد دچار نوعی افراط و تفریط است. افراط و تفریط از یک طرف از جانب کسانی که نظیر راهنمای موزه رفتار می‌کنند و برعکس از جانب کسانی که می‌خواهند به خارجی‌ها نشان دهند که افراد مغروری هستند و خارجی‌ها را هیچ حساب می‌کنند و یا رفتار خصمانه‌ای با آنها دارند. این هر دو نوع رفتار هم از گذشته همراه با شیفتگی ما نسبت به جهش‌های اقتصادی غرب از یک سو و از سوی دیگر صدمات جبران ناپذیری که استعمارگران به کشور ما و غرور ملی‌مان وارد کرده‌اند و نهایت آن اجرای قانون کاپیتولاسیون در دوره پهلوی است ناشی می‌شود. ولی از هرچه که ناشی شود لازم است که در رفتارها، تعدیلی به وجود آید و همه فکر و برداشت‌هایمان را برای خودمان نگه داریم. چراکه این امر به دیدگاه خارجی‌ها به ویژه جهانگردان نسبت به فرهنگ ما خدشه وارد می‌کند. در واقع خارجی‌هایی که به دلیل مأموریت و یا به دلایل دیگر در ایران ماندگار می‌شوند یا طولانی مدت در ایران به سر می‌برند و به تدریج با فرهنگ عمومی مردم ایران آشنا می‌شوند پس از مدتی حتی ترک ایران را سخت می‌بینند. ولی برای جهانگردی که تنها مدت کوتاهی در ایران به سر می‌برد گاهی هضم بعضی از رفتارها سخت می‌شود. به ویژه که روزبه روز بر اهمیت توریسم در اقتصاد کشورها افزوده می‌شود و در کشور ما هم به تدریج رویکردی نسبت به گسترش توریسم ایجاد شده است. طبیعی است که گسترش توریسم هم به فرهنگ خاصی نیاز دارد.

سعید بیگلری کارشناس توریسم می‌گوید: «مهم‌ترین بخش این فرهنگ این است که به جهانگردان لبخند بزنیم، به آنها احترام بگذاریم و بکوشیم به آنها خدمات بهتری در ازای دریافت مبلغی که از هموطنان خودمان نیز دریافت می‌کنیم ارائه کنیم»

فرانسه هر سال بیشترین میزان جهانگرد را در جهان جذب می‌کند در عین حال فرانسوی‌ها پیشگام قوانینی هستند که به مذاق فرهنگ‌های دیگر جور درنمی‌آید. نمونه آن برخورد با دانش آموزان محجبه بود که فرانسه در ایجاد جریان آن نقش زیادی داشت. ولی جهانگردان محجبه‌ای که وارد این کشور می‌شوند متوجه فکر و برداشت برخی از فرانسوی‌ها نسبت به خود نمی‌شوند. چراکه فرانسوی‌ها در هر صورت به همه لبخند می‌زنند، احترام می‌گذارند و تشکر از هیچ کس را فراموش نمی‌کنند. این نمونه نشان می‌دهد که با همین رفتارهای محترمانه و لبخند از خارجی‌هایی که با عرف جامعه ما آشنا نیستند می‌توان خواست که به مؤلفه‌های فرهنگی ما احترام بگذارند یا رفتارهای بخصوصی را انجام ندهند. به عنوان مثال پلیس یا مأمور یک موزه در فرانسه هم ممکن است به شما تذکر دهد ولی این تذکر همیشه با لبخند همراه است.

یکی از فکرهای اشتباه ما در قبال خارجی‌ها به ویژه جهانگردان این است که گمان می‌کنیم آنها افراد مناسبی برای تیغ زدن هستند. در حالی که ما لازم است اصول مشتری مداری را در قبال جهانگردان نیز رعایت کنیم. لبخند زدن و احترام گذاشتن به مشتری و ارائه خدمات مناسب به او اصول اصلی مشتری مداری هستند که نه تنها در قبال خارجی‌ها بلکه در قبال خریداران کالا و خدمات داخلی نیز باید رعایت شوند و بقای صنایع در شرایط رقابت جهانی به آنها بستگی دارد.

در واقع در کشورهای موفق در زمینه صنعت توریسم این مشتری مداری به خوبی رعایت می‌شود. ترکیه نمونه این کشورها است. در این کشور رستوران‌ها، هتل‌ها و بخش‌های خدماتی دیگر با هم رقابت می‌کنند تا با قیمت مناسب تر خدمات بهتری نسبت به رقیبشان به جهانگردان ارایه دهند و حداکثر رفاه را برای او فراهم آورند. هدف آنها این است که توریست دفعه بعد هم به هتل یا رستوران آنها مراجعه کند. یا در کشور فرانسه توریست‌ها برای خرید کالا از معافیت مالیاتی برخوردار می‌شوند و در هنگام خروج از کشور با ارایه رسید خریدها، پول مالیاتی که از شهروندان عادی کسر می‌شود به آنها پرداخت می‌شود. در حالی که یک فکر اشتباه در بخش‌های خدماتی ما این است که جهانگرد همین یک بار به آنها مراجعه می‌کند و بنابراین باید با او گران تر حساب کنند.

یک خارجی که برای مأموریت در ایران به سر می‌برد، از این بابت شاکی است. او می‌گوید: «هر بار که به تنهایی به رستورانی می‌روم قیمت غذا را برای من گران تر حساب می‌کنند. بنابراین همیشه با یک ایرانی به رستوران می‌روم. در مورد کرایه تاکسی هم همین طور است. راننده‌ها فکر می‌کنند که هر کرایه‌ای که بخواهند حق دارند از من بگیرند. بنابراین سعی می‌کنم میزان کرایه هر مسیر را بفهمم و حتماً پول خرد همراه داشته باشم».
برخی از هتل‌ها هم به شیوه‌ای که فکر می‌کنند زرنگی است به خارجی‌ها می‌گویند خدماتشان را به یورو یا دلار هم ارائه می‌کنند و در این میان مقدار زیادی از ما به التفاوت را برای خود برمی دارند.

این تفکر حتی در بخش‌های خدماتی دولتی نظیر موزه‌ها نیز وجود دارد. گاهی قیمت بلیت یک موزه برای یک خارجی به چند برابر قیمت عادی هم می‌رسد. تمام این پول‌ها در نهایت برای صنعت توریسم ما ثروتی را به همراه نمی‌آورد، ولی چون قیمت تمام شده سفر را برای جهانگرد بالا می‌برد، هر چه قدر هم که او از طبیعت و آثار دیدنی کشورمان لذت برده باشد برای بار دوم کمتر تمایل دارد به کشورمان سفر کند.  

تمام این نمونه‌ها نشان می‌دهد که نه تنها مردم ما بلکه حتی افرادی که در بخش‌های خدماتی کار می‌کنند در زمینه رفتار با خارجی‌ها اطلاعات زیادی ندارند. رانندگان آموزش ندیده نمى دانند با جهانگردان چگونه رفتار کنند. به ندرت آشپزهاى مجربى وجود دارند که طریقه پخت غذاهاى ملت‌هاى دیگر را بدانند. گارسن‌ها شیوه رفتار با مشترى را فقط به تجربه آموخته اند. رسانه‌ها هم به مردم آموزش نمى دهند چگونه با جهانگردان رفتار کنند و... .

نمونه‌های دیگری هم در رفتار ما با خارجی‌ها به چشم می‌خورد که همگی نیازمند تصحیح هستند. به عنوان نمونه بسیاری از هموطنان ما با دیدن یک فرد خارجی سفره دلشان را برای او باز می‌کنند و از همه زوایایی که فکر می‌کنند کشورشان مشکل دارد برای آنها صحبت می‌کنند. این کار ارزش و مرتبه کشوری قدرتمند که از اولین تمدن‌های جهان با میراثی کهن است را در نزد آنها پائین می‌آورد. هر چند که بی شک از نظر توسعه اقتصادی ما در حد کشورهای پیشرفته نیستیم ولی موضوعات ارزشمند زیادی وجود دارد که می‌توانیم به آنها ببالیم. ضمن این که به طورکلی مردم بسیاری از کشورها اصلاً دلیلی نمی‌بینند که درباره مشکلات کشورشان به دیگران پاسخ دهند. به عنوان مثال ژاپنی‌ها هنگامی که درباره نحوه اداره کشورشان، یا حتی انتخابات آینده و این که به که رأی می‌دهند از آنها پرسش می‌شود تنها لبخند می‌زنند.

برخی نیز فکر می‌کنند که هیچ یک از خارجی‌ها زبان فارسی بلد نیستند. در نتیجه در کنار آنها به صحبت درباره شان می‌پردازند یا درباره آنها شوخی می‌کنند. چهره کسانی که درباره یک خارجی شوخی می‌کنند و سپس می‌فهمند که او به خوبی فارسی صحبت می‌کند دیدنی است. به اینها می‌توان نگاه کنجکاوانه عده‌ای را افزود که گاهی آزاردهنده می‌شود.
نکته دیگر این است که بیاموزیم توریست‌ها تنها محدود به افراد موبور و چشم آبی کشورهای اروپایی و امریکا نیستند. بلکه جهانگردانی از کشورهای همسایه یا کشورهای آفریقایی وارد کشور ما می‌شوند که ثابت شده برخی از آنها بیش از جهانگردان اروپایی پول خرج می‌کنند ولی همیشه رفتارها با آنها مؤدبانه و توأم با میهمان نوازی نیست. در واقع لازم است که رویه مشخصی را در رفتار خود با خارجی‌ها از جمله جهانگردان در پیش بگیریم و این رفتار را بدون تبعیض و بدون فکر خوش آمدن یا بد آمدن از این یا آن به کار ببندیم. طبیعتاً این رویه نیاز به دادن آموزش هم به افراد عادی و هم به کارکنان بخش‌هایی دارد که با جهانگردان یا خارجی‌ها در تماسند و یا به نوعی ممکن است با آنها برخورد کنند. حتی این آموزش‌ها را می‌توان در کتاب‌های درسی نیز گنجاند. این جا است که می‌توانیم بگوییم به توریسم به چشم یک فرصت نگاه کرده‌ایم.

منبع: روزنامه ایران    

قلعه حیوانات (مزرعه حیوانات)

شاهکار جورج اورول را بخوانید و ببینید

متن فارسی + متن انگلیسی + کارتون (انیمیشن به زبان انگلیسی)

وجدان کار که گاه از آن به اخلاق کار تعبیر می‌شود، به معنای گرایش به انجام صحیح کار و وظایف شغلی، بدون نظارت مستقیم است. به بیان دیگر، گرایش و نیروی درونی که سبب می‌شود فرد بدون وجود هیچ‌گونه کنترل و نظارت خارجی، کارش را به نحو احسن انجام دهد، وجدان کار نامیده می‌شود. از این رو، پرکاری، انجام بهتر کار، کنترل درونی و مسئولیت پذیری، از نشانه‌های وجدان کار و در مقابل، کم‌کاری، اهمال کاری، نظارت خواهی و مسئولیت گریزی، از علائم ضعف وجدان کاری به شمار می‌رود. 

مقام معظم رهبری در پیام نوروزی سال ۷۴ با تاکید بر اهمیت وجدان کاری فرمودند: “کسانی که وجدان کاری دارند، کار را عملی صالح، وظیفه‌ای حقیقی، مسئولیتی اجتماعی و سیاسی و یک عبادت می‌دانند، رحمت خدا انسانهایی را شامل می‌شود که وظایف خود را نیکو، محکم، متقن و صحیح انجام دهند و از سرهم‌بندی و بی‌اعتنایی به استحکام کار به شدت پرهیز کنند.”

پیشوایان معصوم (ع) نیز همواره به ارزش و اهمیت وجدان کاری و آثار مثبت فردی و اجتماعی آن تاکید داشتند. امیرالمومنین علی (ع) می‌فرمایند:“ امانت‌داری و وفای به عهد، درست انجام دادن کارهاست”. در بیان دیگری حضرت وجدان کاری را زینت انسان می‌داند و می‌فرماید: “زینت و زیبایی انسان به راستی و درستی است نه به لباس نیکو”. 

از امام صادق (ع) روایت شده است: “هنگامی که مومن کارش را به خوبی و درستی انجام دهد، خداوند ثواب آن کار را هفتصد برابر می‌کند”. رسول خدا (ص) نیز فرمودند: “خداوند کسی را که هر گاه کاری بر عهده‌اش می‌نهند به درستی انجام می‌دهد، دوست می‌دارد”.  

داشتن وجدان کاری به فعالیت‌های اجتماعی ارزش و اعتبار می‌بخشد و کسانی که همواره در زندگی کاهلی و کم کاری می‌کنند، آسیب‌های جبران ناپذیری به خود و اجتماع وارد می‌سازند. از بعد فردی لقمه‌های خود را به حرام آلوده می‌سازند و از بعد اجتماعی، چرخه کار جمعی را از حرکت می‌اندازند. در سیره ائمه معصومین (ع) توصیه‌های بسیاری برای اصلاح، به این‌گونه افراد وارد شده است. حضرت علی (ع) به خیاطی که کم‌کاری می‌کرد، فرمودند: “ای خیاط، نخ‌ها را سفت و محکم کن، درزها را کوچک بگیر، کوک‌ها را نزدیک به هم بزن، زیرا من از پیامبر خدا (ص) شنیدم که فرموده: “خداوند در روز واپسین، خیاط خیانت پیشه را در حالی محشور می‌کند که لباسی که خود آن را دوخته و در آن خیانت روا داشته، بر تن کرده است”. اضافه‌های پارچه را برندارید، زیرا حق صاحب لباس است...”. امام سجاد (ع) در مورد وجدان کاری در تعلیم و تربیت می‌فرماید: “اگر مردم را به خوبی و درستی آموزش دهی و با آنان به خشونت رفتار نکنی و آنها را به ستوه نیاوری، خداوند از فضل و بخشش خود تو را برکت می‌دهد”.  

ریاکاری یکی از نشانه‌های نبود وجدان کاری است. کسانی که در حضور رئیس یا مدیر ناظر، وظیفه خود را به دقت و درستی انجام می‌دهند، ولی زمانی که احساس می‌کنند هیچ فردی مراقب و ناظر آنها نیست، رو به تنبلی و سستی می‌آورند و از یاد می‌برند که عالم محضر خداست، از وجدان کاری بی‌بهره‌اند.

حضرت علی (ع) می‌فرماید: “ریاکار چهار نشانه دارد: وقتی تنهاست با سستی و تنبلی کار می‌کند و چون در میان مردم باشد، شاداب و بانشاط است، وقتی از او تعریف می‌شود بیشتر کار می‌کند و چون از او تعریف نشود، کار را ناقص انجام می‌دهد”. بی‌شک، از دست دادن فرصتها و کم‌کاری در امور، نتیجه‌ای جز پشیمانی و عذاب وجدان ندارد، همان‌گونه که امیرمومنان علی (ع) می‌فرماید: “هر کس عمدا در کار خود کوتاهی کند، به اندوه و ناراحتی گرفتار می‌شود”.

وجدان کاری انسان را وا می‌دارد تا همواره برای تحقق آرمانهای زیر تلاش نماید: 

۱. کار باید بدون عیب و نقص و در نهایت دقت و صداقت انجام گیرد.
۲. کار باید تا سر حد امکان به نتیجه‌های منطقی و تعریف شده منتهی گردد.
۳. کار باید به موقع و در زمان مناسب و لازم آن انجام گیرد.
۴. کار باید با صرف کمترین هزینه انجام گیرد.

یکی از عوامل مهم و بنیادین در تحکیم وجدان کار، باورها و زیرساختهای فکری صحیح نسبت به علل و اسباب تاثیرگذار بر سرنوشت انسان است. اندیشه‌های نادرست و خرافی همچون جبر تاریخ و محیط، اعتقاد به بخت و اقبال و نیز تلقی نادرست از مفاهیمی چون قضا و قدر، زهد و بی‌ارزشی دنیا و حتی نگرش منفی به کار در میان برخی افراد و جوامع، هر یک مانعی در برابر وجدان کار و عاملی برای سستی و عقب ماندگی به شمار می‌رود. در بینش اسلامی، چنین نگرشهایی یا به طور کلی بی‌پایه شمرده شده و یا برداشت درست و سازنده آن به روشنی بیان شده است. 

در نگرش اسلامی، تغییر سرنوشت انسان به دست خود اوست و هر گونه تاثیر جبری عوامل خارجی، مردود و هر نوع خرافه‌پرستی و خرافه گرایی ممنوع اعلام شده است. از سوی دیگر، آموزه‌های دینی با ارائه مفاهیمی صحیح و سازنده از قضا و قدر، زهد و مانند آن، و با تبیین جایگاه والای کار، از هر گونه پنداری که آدمی را دعوت به سستی و کم‌کاری نماید و موجب عقب‌ماندگی وی گردد، جلوگیری نموده و سعادت او را تنها در گرو تلاش وی دانسته است: “و ان لیس للانسان الا ما سعی”(نجم/۳۹.) 

دلبستگی به کار و خشنودی از آن، نیز نقش مهمی در تقویت وجدان کار و روحیه سخت کوشی دارد، چنانکه بی‌رغبتی به کار و اجباری انگاشتن آن، مایه ضعف وجدان کاری و در نتیجه، کم‌کاری و مسامحه‌کاری می‌شود. نقش آموزه‌های دینی در این باره، بسیار برجسته است، چه اینکه در باور فرد مسلمان، کار و تولید، عبادتی بزرگ و تامین کننده سعادت دنیوی و اخروی اوست و نشاط و لذت در زندگی، عزت و اعتبار اجتماعی و نیز توان و برتری ملی، تنها در پرتو کار و تلاش دست‌یافتنی است. از این رو، بر فعالیت اقتصادی حتی در حال توانگری و بی‌نیازی مادی نیز تاکید شده است. در مقابل، بیکاری و کم‌کاری موجب دوری از خدا و بیهودگی اجتماعی و در نتیجه سلب عزت و اعتبار اجتماعی است (به نقل از: ایروانی، جواد، اخلاق اقتصادی از دیدگاه قرآن و حدیث، دانشگاه رضوی، ص ۸۴ و ۸۵).  

منبع: علی خانی، روزنامه رسالت (www.resalat-news.com)

آموزش الکترونیکی مهارتهای هفتگانه فن آوری اطلاعات و ارتباطات  

آموزش ورد، اکسل، اکسس، پاور پوینت

بازی، نرم افزار، فایل های صوتی و تصویری، کتاب های الکترونیکی

ارتقاء دانش زبان انگلیسی

یادگیری نحوه راه اندازی سایت = یک فرصت شغلی جدید